Glutensiz Beslenme

Gluten Nedir?

Gluten arpa, çavdar ve buğday gibi tahıllar içinde doğal olarak bulunan protein türüdür ve prolamin adıyla bilinen bir depo protein grubuna verilen isimdir. Aslında tahılın önemli ve faydalı kısmıdır. Büyük yapılı bir protein olması sebebiyle hassasiyeti olan  bireyler tarafından veya çölyak hastaları tarafından sindirilemez ve birçok sağlık sorununa sebep olur. Elastik yapısıyla hamurlara dayanaklılık veren ve ekmeğe şeklini kazandıran gluten proteinidir. Gluten bu özelliğinden dolayı çeşitli işlenmiş gıdalarda dokuyu iyileştirmek ve gıdanın gerekli nemi tutmasını sağlamak amaçlı sıklıkla bir katkı maddesi olarak kullanılır. Günümüzde glutensiz beslenme ve diyetler yaygın olmaya başlasa da toplumun büyük bir kısmı için herhangi bir sağlık risk teşkil etmemektedir.

Gluten İntoleransı

Gluten intoleransı olan kişilerde glüten içeren herhangi bir gıda yedikten sonra şişkinlik, karın ağrısı, ishal, mide bulantısı, kabızlık ve bağırsak problemleri yaşanmaktadır. Gluten intoleransı olan bireyler, gluteni diyetlerinden çıkarmadan önce mutlaka bir hekim veya diyetisyene başvurmalıdır. Gluten intoleransı gibi görünen bazı belirtiler  tamamen başka bir tıbbi durumdan kaynaklanan bir tepki olabilir. Bu nedenle, bireyin kendi belirtilerini yorumlayıp harekete geçmeden önce belirti ve semptomlarını bir uzmana göstermesi gerekmektedir. Özellikle çölyak hastalığı bulunan bireylerin daha dikkatli olması gerekmektedir.

Gluten Hangi Gıdalarda Bulunur?

Gluten, tam veya işlenmiş gıdalarda bulunabilir. Gıda üretimi süreçlerinde genellikle gluten gıdayı kalınlaştırıcı veya dengeleyici öğe olarak kullanılmaktadır. Bu nedenle  belirli bir gıdanın gluten içerip içermediği her zaman net değildir.

Gluten içeren besinler şunlardır:

• Makarna, erişte, tarhana, bulgur, yarma, ekmek gibi buğday, çavdar ve tahıldan yapılmış gıdalar,
• Baklava, tulumba, revani, kek, pasta, çörek, kurabiye gibi tatlılar,
• Arpa ve malt içeren alkollü içkiler, boza, işlenmiş kahve çeşitleri
• Kahvaltılık Gevrek
• Kurabiye, Bisküvi ve Kraker
• Paketli Patates Kızartması ve Cips
• Makarna, Erişte, Hububat
• Et Suyu, İşlenmiş Et
• Et veya Deniz Ürünü Taklitleri
• Baharat Çeşnileri
• Çorba ve Harçları
• Sirke (Tam damıtılmış sirkeler gluten içermez)
• Sakız
• Soya Sosu, Salata Sosları
• Soslu Kuru Yemişler
• İrmik

Gluten içermeyen besinler şunlardır:

• Süt Ürünleri: Süt, Tereyağı, Peynir, Kaymak, Süzme Peynir, Ekşi Krema, Yoğurt
• Sebzeler: Kıvırcık Salata, Marul, Brokoli, Ispanak, Karalahana, Pazı, Yonca Filizi, Brüksel Lahanası, Kuşkonmaz, Yeşil Fasulye, Maydanoz, Taze Soğan, Tere, Rezene, Pırasa, Beyaz Lahana, Karnabahar, Soğan, Sarımsak, Arpacık Soğanı, Mantar, Enginar, Çin Lahanası, Kereviz, Şalgam, Turp, Meksika Turpu, Salatalık, Bal Kabağı, Kırmızı Biber, Domates, Patlıcan, Yeşil Biber, Su Kestanesi
• Meyveler: Avokado, Limon, Misket Limonu, Üzüm, Kayısı, Mango, Papaya, Kavun, Ananas, Kuru Erik
• Unlar: Hindistan Cevizi Unu, Badem Unu, Fındık Unu, Esmer Pirinç Unu, Mısır Unu, Patates Unu, Kestane Unu, Pirinç Unu
• Yağlar: Hindistan Cevizi Yağı, Saf Zeytinyağı, Susam Yağı, Ot ile Beslenen Hayvanların İç Yağları, Ghee - Hayvansal Hint Yağı, Avokado Yağı, Badem Yağı, Ceviz Yağı, Ayçiçek Yağı, Mısır, Fındık ve Kanola Yağları
• Tahıl ve Bakliyatlar: Pirinç, Soya,Patates, Karabuğday, Maş Fasulyesi, Tef, Kinoa, Ararot, Amarant, Keten Tohumu, Chia Tohumu, Nohut, Bezelye, Mercimek, Fasulye, Barbunya, Soya Fasulyesi
• Kuruyemişler: Fındık, Fıstık, Badem ,Ceviz, Leblebi
• İçecekler: Su, Sıkma Meyve Suları, Kahve,Çay, Soda, Limonata
• Etler: Kırmızı Et, Beyaz Et, Deniz Ürünleri

Glutensiz Diyet Hangi Tıbbi Durumlar İçin Gereklidir?

• Çölyak Hastalığı
• Gluten Duyarlılığı
• Huzursuz Bağırsak Sendromu
• Buğday Alerjisi

Gluten Diyeti Nasıl Yapılır?

KAHVALTI

• 1 yumurtadan az zeytinyağu ile peynirli omlet
• 2 tam ceviz
• 2 yemek kaşığı lor peynir
• 1-2 dilim glutensiz ekmek ( karabuğday unu, mısır unu gibi unlarla ekmeğinizi yapabilir veya paketli satılan glutensiz ekmekleri tercih edebilirsiniz.)

ÖĞLE YEMEĞİ

• 120-150 gram haşlanmış et/tavuk
• 1 kase haşlanmış brokoli/karnabahar
• Bol Salata

ARA ÖĞÜN

• 1 adet yeşil elma
• 2 tam kabuklu ceviz
• 1 fincan bitki çayı

AKŞAM YEMEĞİ

• 1 kepçe çorba (çorbanın içinde un, şehriye, bulgur gibi gluten içiren besinlen eklenmemeli.)
• 10 yemek kaşığı zeytinyağlı sebze yemeği
• 4 yemek kaşığı yoğurt
• Bol salata