Fonksiyonel Beslenme Nedir?

Fonksiyonel beslenme, özünü ve tazeliğini kaybetmemiş yiyecekler kullanılarak lezzetli ve şifalı tarifler oluşturulmasını esas alan bir yaklaşımdır.Fonksiyonel beslenme sağlık ve iyileşmeye yönelik kişiselleştirilmiş bir yaklaşımı benimser. fonksiyonel beslenmede  kişinin otoimmün hastalık durumu, besin duyarlılıkları, alerjileri, gluten ve laktozun vücuttaki etki mekanizması gibi faktörler değerlendirilir.Fonksiyonel beslenme , yediğiniz besinlerin vücudunuzda nasıl işlendiğine odaklanarak vücudunuzu iyileştirmeye , vücutta denge sağlamak ve hastalıkları önlemeye ,optimal sağlığa ulaşmaya amaçlar.

Fonksiyonel Gıda Nedir?

Fonksiyonel gıda, besleyici özellikleri olan sağlığı koruyucu, hastalığı tedavi edici ve hastalık riskini azaltıcı etkisi bulunan ve bu etkileri bilimsel ve klinik olarak ispatlanmış gıdalardır.

Fonksiyonel Gıdalar;

• Doğal bir gıda olmalı,
• Gıdaya sağlık üzerine olumlu bir etkisi olan bir bileşen eklenmiş veya gıdadan sağlığa zararlı bileşenlerin uzaklaştırılmış olmalı.

Fonksiyonel Gıdalar Hangileridir?

Fonksiyonel gıdalar üç kategoride incelenebiliyor:

1. Basit Gıdalar

Basit gıdalar, yapısında doğal olarak biyoaktif bileşen bulunan gıdalardır.  Örneğin, doğal olarak havuçta bulunan beta karoten ve yulaf kepeğinde bulunan beta glukan basit gıda kategorisinde yer alıyor.

2. Biyoaktif Bileşen Eklenen İşlenmiş Gıdalar

Gıda işleme esnasında biyoaktif bileşenlerin ilave edildiği gıdalardır. Örnek olarak, Omega-3 eklenmiş süt ve kalsiyum eklenmiş portakal suyu bu kategoride yer buluyor.

3. Zenginleştirilen Gıdalar

Çeşitli yollarla (genetik mühendislik, gıda ıslahı vb.) içerisindeki doğal biyoaktif bileşen oranı artırılmış gıdalardır. Omega-3 oranı artırılmış yumurta ve probiyotik içeriği artırılmış yoğurt bu tür gıdalara örnek olarak verilebilir.

Fonksiyonel Gıda Örnekleri

Türk mutfağında kullanılan pek çok gıda, fonksiyonel gıda kategorisinde yer alıyor.

• Meyveler: çilek, kivi, armut, şeftali, elma, portakal, muz
• Sebzeler: brokoli, karnabahar, lahana, ıspanak , kabak
• Fındık: badem , kaju fıstığı, antep fıstığı, macadamia fıstığı, Brezilya fıstığı
• Tohumlar: chia tohumu, keten tohumu, kenevir tohumu, kabak çekirdeği
• Baklagiller: siyah fasulye, nohut, lacivert fasulye, mercimek
• Kepekli tahıllar: yulaf, arpa, karabuğday, esmer pirinç , kuskus
• Deniz ürünleri: somon, sardalya, hamsi, uskumru, morina
• Fermente gıdalar: tempeh, kombucha, kimchi, kefir, lahana turşusu
• Otlar ve baharatlar: zerdeçal, tarçın, zencefil , kırmızı biber
• İçecekler: kahve, yeşil çay, siyah çay

Fonksiyonel Gıdaların Sağlık Üzerindeki Etkileri

Fonksiyonel gıdaların insan vücudunda bazı olumlu etkileri olduğu biliniyor. Fonksiyonel gıdaların insan fizyolojisi üzerinde etkili olduğu alanlar ise şunlar:

• Büyüme ve erken gelişim,
• Bilişsel ve ruhsal sağlık,
• Bazı metabolik işlemlerin düzenlenmesi,
• Oksidatif strese karşı savunma,
• Gastrointestinal fizyoloji,
• Fiziksel performans ve zindelik,
• Gastrointestinal fizyoloji.